DOGE idzie w atom: Jak Trump wpuścił Dolinę Krzemową do dozoru jądrowego USA

W świecie technologii i wielkiej polityki rzadko dochodzi do tak gwałtownych zderzeń kultur, jak to, które obserwujemy obecnie w amerykańskim sektorze nuklearnym. Tradycyjnie powolny, rygorystyczny i obsesyjnie skoncentrowany na bezpieczeństwie świat energii jądrowej został właśnie wystawiony na działanie filozofii "move fast and break things". Za tą zmianą stoi nie tylko nowa administracja Białego Domu, ale przede wszystkim potężne lobby z Silicon Valley, które w atomie widzi jedyny sposób na zaspokojenie nienasyconego apetytu sztucznej inteligencji na energię elektryczną.

Kluczową rolę w tym procesie odgrywa DOGE (Department of Government Efficiency), nowa struktura doradcza pod wodzą Elona Muska, która de facto przejęła stery nad polityką energetyczną. Symbolem nowego porządku stał się 31-letni prawnik Seth Cohen, który bez żadnego doświadczenia w branży nuklearnej, zaczął dyktować warunki ekspertom z wieloletnim stażem. Jego słowa: „Załóżcie, że NRC zrobi wszystko, co jej każemy”, wypowiedziane podczas spotkania w Idaho National Laboratory, stały się manifestem końca niezależności organów regulacyjnych.

Krzemowa Dolina przejmuje reaktory

Za radykalną zmianą kursu stoją konkretne nazwiska miliarderów z sektora venture capital, takich jak Peter Thiel i Marc Andreessen. Obaj są wpływowymi zwolennikami deregulacji i obaj zainwestowali ogromne środki w startupy z branży Advanced Nuclear. Dla nich Nuclear Regulatory Commission (NRC) — instytucja uznawana dotąd za globalny "złoty standard" bezpieczeństwa nuklearnego — nie jest strażnikiem publicznego dobra, lecz biurokratycznym hamulcem postępu.

Wpływ Silicon Valley na obsadę stanowisk jest bezprecedensowy. Thiel osobiście weryfikował kandydatów do Biura Energii Jądrowej, a Andreessen współtworzył listę płac nowej administracji bezpośrednio z Mar-a-Lago. Efekt? Prezydent Donald Trump, po raz pierwszy w historii, odwołał komisarza NRC, Christophera Hansona, tylko dlatego, że ten głośno bronił niezależności agencji. To jasny sygnał: lojalność wobec wizji Białego Domu jest teraz ważniejsza niż techniczna autonomia.

• Cel strategiczny: Czterokrotne zwiększenie produkcji energii nuklearnej w celu zasilenia centrów danych AI.
• Główni gracze: Startupy takie jak Valar Atomics, wspierane przez kapitał wysokiego ryzyka.
• Metoda: Drastyczne uproszczenie procesów licencyjnych i ograniczenie liczby personelu kontrolnego.

Masowy exodus ekspertów i erozja bezpieczeństwa

Działania zespołu DOGE wywołały wstrząs wewnątrz struktur regulacyjnych. Dane kadrowe z NRC i Office of Personnel Management malują obraz instytucji w stanie rozkładu. Od początku nowej kadencji z agencji odeszło ponad 400 osób, głównie doświadczonych inżynierów i prawników z ponad 10-letnim stażem, zajmujących się bezpieczeństwem materiałów jądrowych. W tym samym czasie proces rekrutacji nowych specjalistów niemal zamarł — w pierwszym roku nowej administracji zatrudniono zaledwie 60 osób, podczas gdy rok wcześniej było to blisko 350.

Eksperci, tacy jak była szefowa NRC Allison Macfarlane, alarmują, że kultura bezpieczeństwa jest bezpośrednio zagrożona. Historia energetyki jądrowej uczy, że katastrofy takie jak Fukushima były wynikiem właśnie "zbyt bliskich relacji" między regulatorem a przemysłem (tzw. regulatory capture). Tymczasem nowi urzędnicy, delegowani przez DOGE, tacy jak Adam Blake czy Ankur Bansal, wywodzą się z branż nieruchomości i oprogramowania, nie mając pojęcia o fizyce reaktorów czy ryzyku radiacyjnym.

„Rozmawiali o szybkim zatwierdzaniu wszystkich tych nowych reaktorów i wydawało się, że nie dbają o zasady — chcieli po prostu realizować życzenia Białego Domu” — relacjonuje jeden z prawników NRC, który zrezygnował z pracy po briefingu z nowym kierownictwem.

Atomowy sprint w cieniu AI

Argumentacja zwolenników nowego podejścia jest prosta: Stany Zjednoczone od dekad nie wybudowały znaczącej liczby nowych elektrowni, a flota istniejących reaktorów starzeje się. Aby wygrać wyścig o prymat w dziedzinie sztucznej inteligencji, kraj potrzebuje gigantycznych ilości taniej i stabilnej energii, której nie są w stanie dostarczyć źródła odnawialne. Według zwolenników deregulacji, NRC była "zamrożona w czasie" i wymagała brutalnego wstrząsu, by zacząć działać w tempie nowoczesnego biznesu.

Jednak cena tego pośpiechu może być wysoka. Podczas spotkań w Idaho, Seth Cohen miał lekceważyć obawy dotyczące ekspozycji na promieniowanie, żartując z populacji zamieszkującej tereny testowe. Takie podejście budzi przerażenie u weteranów branży, którzy pamiętają, że od incydentu na Three Mile Island w 1979 roku, sektor nuklearny w USA nie odnotował poważnej awarii właśnie dzięki żelaznej dyscyplinie regulacyjnej.

Obecnie trwają prace nad przepisaniem tysięcy stron regulacji dotyczących bezpieczeństwa. Nowe wytyczne mają pozwolić na testowanie projektów tzw. zaawansowanych reaktorów w znacznie krótszym czasie i przy mniejszym nadzorze. Dla startupów z Silicon Valley to szansa na miliardowe zyski, dla administracji — paliwo dla AI, a dla krytyków — igranie z ogniem, który w tej branży nie wybacza błędów.

Przekształcenie niezależnego regulatora w narzędzie polityki gospodarczej to proces, którego skutki wyjdą daleko poza granice jednego kraju. NRC przez lata wyznaczała standardy dla całego świata. Jeśli amerykański nadzór nuklearny straci wiarygodność, ucierpi na tym globalne zaufanie do energii atomowej jako bezpiecznej alternatywy dla paliw kopalnych. Agresywna ekspansja Silicon Valley w sferę nuklearną doprowadzi do powstania nowej generacji reaktorów szybciej, niż ktokolwiek przewidywał, ale odbędzie się to kosztem instytucjonalnej pamięci i procedur, które budowano przez pół wieku.